روزی که سلایق مختلف برای پیشرفت ایران اسلامی یکصدا میشوند
مناسبتهای جمعی از جمله عناصر انسجام اجتماعی محسوب میشوند. این مناسبتها با معنای مشترکی که برای افراد جامعه افاده میکنند، بعنوان رشتهی پیوند میان افراد متفاوت جامعه عمل میکنند. مناسبتهای جمعی خاطرهی مشترک یک ملت هستند که مجموعهای از آنها، هویت و تاریخ آن ملت را به نمایش میگذارند.
بسیاری از این مناسبتهای جمعی، حالت اسطورهای دارند که تاریخ مشخصی برای پیدایش آنها در دست نیست و تنها هالهای از معنای افسانهای پیرامون آنها تنیده است با اینحال نقش مهمی در بازتولید روح جمعی، خاطره و هویت مشترک برای اعضای یک اجتماع ایفا میکنند.
برخی از این مناسبتها یادبود و گرامیداشت رویدادی است که بدست خود مردم یک جامعه پدید آمده و هزینهی مشترکی که افراد برای آن پرداختهاند، آنها را به همدیگر پیوند میدهد؛ یک زمان یا مکان مشترک میتواند میثاقی جمعی برای نسلهای متمادی فراهم آورد.
رویدادهایی که عامل آن خود اعضای جامعه بودهاند و برای تأمین هدف مشترکی رقم زدهاند، در این میان جایگاه برجستهتری دارد و از اهمیت بالایی برای اجتماع برخوردار است. چنین رویدادی توان بالقوهی زیادی برای اعاده و تأیید انسجام اجتماعی و تقویت پیوندهای میانفردی داراست همچنانکه بعنوان خاطرهی مشترک جمع کثیری از افراد، عامل تقویت اعتماد و عضویت در گروههای مناسبتی است.
دههی فجر یکی از این مناسبتهاست که تمام مؤلفههای یک خاطره جمعی و کارکردهای آنرا داراست. جمع زیادی از اعضای جامعه را درگیر خود کرده و محمل تحقق آرمانهای ملتی بزرگ بوده است. چنین مناسبتی از آنجا که همهی اعضای جامعه در تحقق آن دخیل بودهاند، قدرت زیادی برای انسجام اجتماعی داراست و بدلیل نزدیکی تاریخی آن، نوعی عامل پیوند میان نسلهای مختلف نیز هست.
دهه فجر برای نسل اول امروز سرشار از خاطرات غرورآمیزی است که در همراهی نانوشتهی مردم با همدیگر شکل گرفتهاند. اتحاد و همدلی مردمی در انقلاب، بواسطهی هدفی متعالی و مشترک فراهم شده بود و در نوع خود یکی از وقایع نادر در تاریخ ایران است.
مراسمات دههی فجر که گرامیداشت روزهای انقلاب و پس از آنست، مجموعهای از خاطرات سیاسی و اجتماعی برای مردم و مسؤولان امروزی است و یادآوری آنها کارکردهای اجتماعی زیادی دارد؛ از سویی به احیای آرمانها و ارزشهای انقلابی میانجامد که در اینروزها بشدت مورد نیاز هستند. از طرفی موجب بازخوانی آن حوادث و ارائهی تصویری روشنتر در پرتو تحولات جدید میشود. همچنین موجب انتقال آن آرمانها و امیدها به نسل جدید و پیوند نسلی میشود، همچنانکه به نزدیکشدن مردم و مسؤولان میانجامد.
باید افزود دههی فجر محملی برای مشارکت مردمی و ایجاد اعتماد و همپیوندی با همدیگر است. مشارکت اجتماعی که از رهگذر همین مناسبات جمعی و مراسمات آنها فراهم میشود، باعث تقویت حس اعتماد عام در میان مردم خواهد بود و به تقویت سرمایهاجتماعی منجر میشود. سرمایهی اجتماعی ملاط پیوند و حفظ انسجام اجتماعی است و اتحاد ملی را تقویت میکند.
سرمایه اجتماعی از مفاهیم مرکزی در مناسبات سیاسی امروز است و خط ارتباط سیاست و جامعه محسوب میشود. اعتماد نوعی بستر و زمینه برای تحقق برنامههای سیاسی است و در صورتی که اعتماد وجود داشته باشد، بسیاری از برنامهها با حداقل هزینه به نتیجه میرسد.
سرمایهی اجتماعی یکی از وجوه قدرت نرم در نظام سیاسی ایران است و چنانچه مقام معظم رهبری نیز در موارد متعدد یادآور شدهاند، اعتماد متقابل میان مردم و مسؤولان از مهمترین عوامل ناکامی مخالفان انقلاب در برهههای مختلف بوده است.
دههی فجر و مناسبتهای مربوط به آن، همانند جشنها و مناسبتهای دینی و ملی، یکی از عوامل شناسایی مردم ایران بعنوان یک ملت یکپارچه و متحد و منسجم است که با وجود سلایق مختلف، همگی دههی فجر را نقطهی عطف تاریخ ایران معاصر ارزیابی میکنند. طرفه اینکه دههی فجر از معدود مناسبتهای دینی-ملی است و عناصر اسلامی و ایرانی همزمان در آن حضور دارند و از این جهت سلایق گوناگون را در بر میگیرد.
از میان مناسبتهای مختلف این ایام، 22 بهمن و راهپیمایی آن نقش ویژهای در بازتولید حس انسجام دارد. مناسبتهای جمعی همواره از عناصر اساسی در همبستگی ملی کشورهای مختلف هستند و در تاریخ هر کشور چند نمونه از آنها قابل مشاهده است. شرکت در مناسبات جمعی احساس تعلق به جامعه و آرمانهای مشترک بوجود میآورند و معنای ملت را افاده و تأیید میکنند. بر همین مبناست که در دین اسلام نیز بر مناسبتهای جمعی و صورت جمعی عبادات تأکید زیادی شده است و شرکت در نمازجمعه یا نماز جماعت بسیار توصیه شده است.
در 22 بهمن نیز بعنوان یک مراسم جمعی، روح ملت تجدید میشود و همدلی و همراهی اعضای جامعه با اندیشههای متفاوت، بازتولید میشود. بزرگداشت این روزها، یادآوری آرمانهای آن و امیدهایی است که خروشی تاریخی در یک ملت استبدادزده در انداخت و به حرکت وا داشت. همیشه نیازمند یادآوری این آرمانها و امیدهای آن هستیم.
